Erzurumda Cirit

Atla insanın birlikte mücadelesine dayanan ve erkekliğin bir göstergesi olarak kabul edilen cirit, en basit tanımıyla belirli kuralları olan düz bir alanda iki takımın at üzerinde oynadıkları bir oyundur. Cirit, bir diğer adı ile çavgan, Türklerin yüzyıllardan beri oynadıkları bir ata sporudur. Bütün Türk devletlerinde oynanan, Türklere özgü vazgeçilmez bu atlı spor, Orta Asya'da oynandığı şekliyle günümüze gelmiştir.

Orta Asya'da yaşayan Türkler, çocuklarını geleceğe hazırlamak için, bütün çocuklarına at binmeyi, ok atmayı, mızrak kullanarak bunlara ek olarak, sadece erkek çocuklar cirit oynamayı ve güreş yapmayı belli kurallarla öğretmiştir. Bu oyunları cazip kılmak ve daimi olmasını sağlamak için de başarılı olanlara ödül verilmiş, böylece savaş oyunu bir spor haline getirilmiştir.

Cirit oyunu o devirde insanların boş zamanlarını iyi geçirmeleri ve savaşa her an hazır olmaları için yapılan bir spordu. Kabileler halinde yaşayan Türkler, savaşlarda başarı elde etmenin yolunu savaşanların ve atların iyi hazırlanması, zinde olmasıyla mümkün olacağına inanırlardı. Bunun için atlarını ve savaşçılarını savaşa hazırlayan, savaşçılarının at üstündeki mızrak atma, ok kullanma isabet ettirme kabiliyetlerini geliştiren, kısacası savaş sırasında karşılaşacak bütün at ve insan hareketlerini içine alan cirit oyununu ortaya çıkartmışlardır.

At, Türkler için çok önemliydi. Boş zamanlarını genellikle at ile değerlendiren Türkler, mukaddes ve vazgeçilmez olarak gördükleri at için şiirler bile yazmışlardır. Bir savaşa hazırlık oyunu olduğu halde, cirit oyununda ata ve oyuncuya hiç bir şekilde zarar verilmez. Oyun kurallarına göre, ata zarar veren oyuncu saf dışı edilirdi.

Türkler tarih boyunca atlı sporlara gereken önemi vermiştir. Günümüzde dünyada en bilinen atlı spor olan at yarışları, İngiltere'de 1603'te, Fransa'da 1776'da başladığı halde Osmanlı'da 1326'da (Orhan Gazi dönemi) at yarışları yapılmıştır. Türkler tarafından, bu tarihten çok daha önce, Orta Asya'da her hafta at yarışı ve cirit gibi atlı oyunlar düzenlendiği bilinmektedir.

Savaşı spor haline getiren, içinde sevgi-saygı barındıran ve bir eğitim aracı olarak kabul edilen cirit, savaş meydanı olarak belirlenen düz dikdörtgen bir alanda oynanmaktadır. Burası, atların zorunlu hareket bölgeleri belirlenmiş 120- 140m uzunluğunda 40-50m eninde olan bir oyun alanıdır. Oyun alanı içerisinde alay durağı, yasak alan ve atış alanı bölgeleri bulunmaktadır.